Podwyższony cholesterol – kiedy wystarczy dieta, a kiedy potrzebne są leki?

Podwyższony cholesterol to jeden z najczęstszych problemów zdrowotnych u dorosłych. Przez długi czas może nie dawać żadnych objawów, a jednocześnie stopniowo zwiększać ryzyko miażdżycy, zawału serca czy udaru mózgu. Kiedy konieczne jest leczenie farmakologiczne, a kiedy uda się bez niego obejść?

Czym jest cholesterol i jakie pełni funkcje w organizmie?

Cholesterol to substancja tłuszczowa niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Część cholesterolu produkowana jest w wątrobie, a część pochodzi z pożywienia.

Cholesterol bierze udział między innymi w produkcji hormonów, witaminy D i budowie błon komórkowych. Problem pojawia się wtedy, gdy jego poziom we krwi jest zbyt wysoki.

Rodzaje cholesterolu – czym różni się LDL, HDL i trójglicerydy?

Cholesterol LDL – tzw. „zły cholesterol”

LDL odpowiada za transport cholesterolu do tkanek. Jego nadmiar odkłada się w ścianach naczyń krwionośnych, prowadząc do rozwoju miażdżycy i zwiększając ryzyko chorób serca oraz udaru.

Cholesterol HDL – „dobry cholesterol”

HDL pomaga usuwać nadmiar cholesterolu z krwi i transportuje go do wątroby, w której jest metabolizowany. Wyższy poziom HDL działa ochronnie na układ sercowo-naczyniowy.

Trójglicerydy

Trójglicerydy to tłuszcze stanowiące źródło energii dla organizmu. Ich podwyższony poziom często współwystępuje z nadwagą, cukrzycą i nieprawidłową dietą.

Jakie są prawidłowe normy cholesterolu?

Orientacyjne normy lipidogramu u dorosłych to:

• cholesterol całkowity – poniżej 190 mg/dl,
• LDL – poniżej 115 mg/dl,
• HDL – powyżej 40 mg/dl u mężczyzn i 45 mg/dl u kobiet,
• trójglicerydy – poniżej 150 mg/dl.

Docelowe wartości zależą jednak od wieku pacjenta i ryzyka sercowo-naczyniowego.

Podwyższony cholesterol – najczęstsze przyczyny

Do najczęstszych przyczyn wysokiego cholesterolu należą zarówno czynniki genetyczne, jak i nabyte, takie jak nieprawidłowa dieta, brak aktywności fizycznej, nadwaga, palenie tytoniu i predyspozycje rodzinne, np. hipercholesterolemia rodzinna. Wpływ na ten problem mogą mieć również choroby współistniejące, np. cukrzyca lub niedoczynność tarczycy, a ponadto wiek i czynniki hormonalne.

Objawy wysokiego cholesterolu

Podwyższony cholesterol zwykle przez wiele lat nie daje wyraźnych objawów. Często wykrywany jest dopiero podczas badań profilaktycznych, takich jak lipidogram, lub po wystąpieniu powikłań sercowo-naczyniowych.

Czym grozi wysoki cholesterol?

Nieleczona hipercholesterolemia zwiększa ryzyko:

• miażdżycy,
• choroby wieńcowej,
• zawału serca,
• udaru mózgu,
• choroby tętnic obwodowych.

Czy można leczyć wysoki cholesterol dietą?

Wdrożenie odpowiedniej diety zawsze jest pierwszym krokiem, niezależnie od ewentualnego przyjmowania leków. Dieta i aktywność fizyczna mogą być wystarczające przy niewielkim przekroczeniu norm i braku dodatkowych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego.

Najważniejsze zasady diety obniżającej cholesterol

Podstawą diety jest ograniczenie tłuszczów nasyconych i wysoko przetworzonej żywności. Pacjent powinien zwiększyć spożycie warzyw i owoców (szczególnie zawierających pektynę, takich jak jabłka, truskawki, jagody, ziemniaki, bakłażan), błonnika, produktów pełnoziarnistych oraz ryb morskich. W codziennej diecie muszą znaleźć się ponadto zdrowe tłuszcze, pochodzące np. z oliwy czy orzechów.

Dla obniżenia poziomu cholesterolu zaleca się unikanie spożywania tłuszczów pochodzenia zwierzęcego, takich jak czerwone mięso, tłusty nabiał, smalec, masło i żółtka jaj.

Znaczenie aktywności fizycznej w walce z wysokim cholesterolem

Regularny ruch pomaga obniżać poziom LDL i zwiększać HDL. Aby skutecznie poprawić profil lipidowy, należy pamiętać o regularności. Zaleca się minimum 150 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo, a najlepiej by pojedyncza sesja trwała od 20 do 60 minut.

Nie musi to być wyczynowy sport. Dobrze sprawdzają się nawet takie rodzaje aktywności jak spacery, jazda na rowerze czy pływanie.

Kiedy konieczne jest leczenie farmakologiczne?

Leki są potrzebne wtedy, gdy sama dieta i aktywność fizyczna nie przynoszą efektów albo ryzyko sercowo-naczyniowe jest wysokie. Dotyczy to szczególnie osób z bardzo wysokim LDL, chorobą wieńcową, cukrzycą, nadciśnieniem czy hipercholesterolemią rodzinną. Leczenie farmakologiczne jest wskazane również przy otyłości i paleniu papierosów. Nad pacjentem powinni czuwać lekarze specjaliści, tacy jak kardiolog, internista lub diabetolog.

Jak działają leki obniżające cholesterol?

Statyny – najczęściej stosowane leki

Statyny hamują produkcję cholesterolu w wątrobie i skutecznie obniżają poziom LDL. Regularne stosowanie zmniejsza ryzyko zawału serca i udaru mózgu.

Inne leki stosowane w leczeniu hipercholesterolemii

Ezetymib i inhibitory PCSK9 (np. alirokumab, ewolokumab) są dołączane do terapii statynami, gdy maksymalne dawki statyn nie wystarczają do osiągnięcia docelowego stężenia cholesterolu LDL lub gdy statyny wywołują działania niepożądane.

Jak często wykonywać badanie cholesterolu?

Osoby dorosłe powinny wykonywać regularnie profilaktyczny lipidogram nawet przy braku objawów. Częstsze badania zalecane są pacjentom z nadwagą, nadciśnieniem, cukrzycą lub obciążeniem rodzinnym chorobami serca.

Podsumowanie – jak leczyć podwyższony cholesterol?

Sposób leczenia podwyższonego poziomu cholesterolu zależy od wyników badań i ogólnego ryzyka sercowo-naczyniowego. U części pacjentów wystarczy zmiana diety i większa aktywność fizyczna, ale w innych przypadkach konieczne jest wdrożenie leków.

Regularne wykonywanie lipidogramu pozwala wcześnie wykryć problem i zmniejszyć ryzyko groźnych powikłań. Jeśli Twoje wyniki wzbudzają obawy, skonsultuj się z lekarzem San-Med POZ. Dobierzemy odpowiedni sposób leczenia.