Niska hemoglobina – przyczyny, objawy anemii i dalsza diagnostyka

Jeśli badania krwi wykażą niski poziom hemoglobiny, nie można lekceważyć tego wyniku. Samodzielnie nie określi on przyczyny problemu, lecz jest sygnałem do dalszej diagnostyki. Sprawdź, jakie są normy hemoglobiny i kiedy warto zgłosić się do lekarza.

Czym jest hemoglobina i jaką pełni funkcję?

Hemoglobina to białko znajdujące się w krwinkach czerwonych (erytrocytach). Jej podstawowym zadaniem jest transport tlenu z płuc do wszystkich komórek organizmu i odbieranie części dwutlenku węgla z tkanek.

Hemoglobina uczestniczy również w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. Dzięki niej narządy otrzymują odpowiednią ilość tlenu niezbędną do prawidłowego funkcjonowania. Gdy jej poziom spada, dochodzi do niedotlenienia tkanek, skutkiem czego są objawy charakterystyczne dla niedokrwistości.

Norma hemoglobiny – jakie wartości są prawidłowe?

Normy hemoglobiny zależą m.in. od wieku i płci.

Wyniki mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium. Poziom hemoglobiny poniżej dolnej granicy dla danej grupy uznaje się za niepokojący, natomiast wynik mniejszy niż 6,5 g/dl stanowi stan zagrożenia życia i wymaga pilnej pomocy medycznej.

Przyczyny niskiego poziomu hemoglobiny

Niedobory składników odżywczych

Najczęstszą przyczyną anemii jest niedobór żelaza niezbędnego do produkcji hemoglobiny. Niedokrwistość może być także skutkiem niedoboru witaminy B12 lub kwasu foliowego, które odpowiadają za prawidłowe powstawanie krwinek czerwonych.

Do innych przyczyn należą zaburzenia wchłaniania składników odżywczych, występujące m.in. w przebiegu celiakii, choroby Leśniowskiego-Crohna czy po operacjach przewodu pokarmowego.

Utrata krwi

Przewlekła lub nagła utrata krwi prowadzi do zmniejszenia liczby erytrocytów i obniżenia poziomu hemoglobiny. Dzieje się tak w przypadku obfitych miesiączek, krwawień z przewodu pokarmowego (np. z wrzodów lub polipów), krwawień z dróg rodnych bądź krwawień wewnętrznych po urazach.

Choroby przewlekłe

Niska hemoglobina może towarzyszyć wielu schorzeniom przewlekłym, takim jak choroby nerek, choroby autoimmunologiczne i nowotworowe czy reumatoidalne zapalenie stawów.

Zaburzenia produkcji krwinek

Przyczyną anemii bywają ponadto choroby szpiku kostnego odpowiedzialnego za produkcję krwinek czerwonych. Dotyczy to niedokrwistości aplastycznej, nowotworów szpiku i innych zaburzeń prowadzących do zmniejszonej produkcji erytrocytów.

Objawy niskiego poziomu hemoglobiny

Objawy zależą od stopnia niedokrwistości i tempa jej rozwoju. Najczęściej pojawiają się:

• osłabienie i przewlekłe zmęczenie,
• bladość skóry i błon śluzowych,
• zawroty głowy,
• duszność podczas wysiłku,
• kołatanie serca,
• bóle głowy,
• problemy z koncentracją.

Przy znacznym spadku hemoglobiny mogą wystąpić duszność spoczynkowa, omdlenia, ból w klatce piersiowej, znaczne przyspieszenie pracy serca i zaburzenia świadomości. Są to już objawy wymagające pilnej konsultacji lekarskiej, a nawet wezwania pomocy medycznej.

Jak podnieść poziom hemoglobiny?

Dieta bogata w żelazo

Sposób leczenia niedokrwistości zależy od jej przyczyny. Przy niedoborze żelaza warto włączyć do diety czerwone mięso, wątrobę, ryby, jaja, rośliny strączkowe, natkę pietruszki, szpinak, buraki, pestki dyni i produkty pełnoziarniste. Trzeba pamiętać, że dla dobrego wchłaniania żelaza niezbędna jest witamina C, obecna między innymi w papryce, cytrusach i porzeczkach.

Leczenie farmakologiczne

Nie zawsze problem da się wyleczyć samą dietą. Lekarz może zalecić suplementację żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego. U osób z przewlekłą chorobą nerek lub niektórymi schorzeniami hematologicznymi stosuje się także erytropoetynę pobudzającą produkcję czerwonych krwinek.

Leczenie przy ciężkiej anemii

Ciężkie przypadki wymagają czasami przetoczenia koncentratu krwinek czerwonych. W tym samym czasie wdraża się metody leczenia przyczyn niedokrwistości, takie jak zahamowanie krwawienia, terapia choroby nowotworowej lub leczenie choroby szpiku kostnego.

Czym grozi nieleczona niska hemoglobina?

Długotrwała niedokrwistość prowadzi do niedotlenienia narządów i stopniowego pogorszenia funkcjonowania organizmu. Może powodować spadek wydolności fizycznej, zaburzenia pracy układu nerwowego, problemy z pamięcią i koncentracją oraz przewlekłe zmęczenie.

Przy bardzo niskim poziomie hemoglobiny wzrasta ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, takich jak niewydolność serca czy zaburzenia rytmu serca. Pacjent zauważa znaczne pogorszenie się jakości życia, a w skrajnych przypadkach dochodzi do stanu bezpośredniego jego zagrożenia.

Najczęstsze pytania dotyczące poziomu hemoglobiny (FAQ)

Jaki poziom hemoglobiny jest niepokojący?

Każdy wynik poniżej normy dla danej grupy wymaga interpretacji przez lekarza. Szczególnie niebezpieczne jest stężenie hemoglobiny poniżej 6,5 g/dl, które stanowi stan zagrożenia życia.

Czy przy anemii występują wymioty?

Nie są one typowym objawem niedokrwistości, ale jeśli pojawiają się wraz z osłabieniem lub krwawieniem z przewodu pokarmowego, wymagają pilnej diagnostyki.

Jak szybko podnieść poziom hemoglobiny?

To, w jakim tempie uda się zwiększyć poziom hemoglobiny, zależy od przyczyny anemii. Przy niedoborze żelaza stosuje się odpowiednią dietę i preparaty żelaza, natomiast ciężka niedokrwistość może wymagać przetoczenia krwi.

Niska hemoglobina w ciąży – dlaczego wymaga szczególnej uwagi?

U kobiet ciężarnych niska hemoglobina oznacza konieczność regularnej kontroli i leczenia. Zwiększa ryzyko przedwczesnego porodu, niskiej masy urodzeniowej dziecka i pogorszenia samopoczucia przyszłej mamy.

Czy niska hemoglobina może być objawem choroby nowotworowej?

Niektóre nowotwory mogą powodować przewlekłe krwawienia, zajmować szpik kostny lub prowadzić do niedokrwistości chorób przewlekłych, ale sama niska hemoglobina nie jest równoznaczna z chorobą nowotworową i wymaga dalszej diagnostyki.

Jakie badania wykonuje się przy podejrzeniu anemii?

Podstawą jest morfologia krwi z oceną parametrów krwinek czerwonych. Lekarz może dodatkowo zlecić oznaczenie stężenia żelaza, ferrytyny, witaminy B12, kwasu foliowego, retikulocytów, a także badania oceniające przyczynę utraty krwi lub choroby przewlekłe.

Dlaczego nie można bagatelizować niskiego poziomu hemoglobiny?

Prawidłowe stężenie hemoglobiny pozwala utrzymać homeostazę organizmu. Im wcześniej zostanie ustalona przyczyna niskiego poziomu hemoglobiny, tym większa szansa na skuteczną terapię i uniknięcie groźnych powikłań.

Jeśli niepokoją Cię wyniki Twoich badań, zachęcamy do konsultacji z lekarzami San-Med POZ.